به نام خدا

نفس انسان در بدو تولد به مانند صفحه ئي سفيد و پاك و بدون نقش است كه كم كم به واسطه تكرار نقوشي بر آن ايجاد مي گردد اين صفحه ساده عاري از هر گونه نقش و نگار و صفات است و با بروز اعمال اثري بر آن باقي مي ماند يعني هر عملي كه ما انجام مي دهيم اثري بر دل ما مي گذارد و بواسطه تكرار آن عمل آن اثر هم ماندگار تر خواهد شد.

به عنوان مثال وقتي زغال را كمي به سمت آتش ببريد گرم مي شود و وقتي آنرا دور كنيد دوباره حرارت خود را از دست مي دهد و به سردي مي گرايد، حال چنانچه در اين كار پافشاري كنيد و زغال را در آتش نگه داريد كم كم آنقدر اثر مي پذيرد كه حتي رنگش رنگ آتش مي شود و سپس آتش مي گيرد و خود آتش مي شود، مثال دل مثال زغال است كه هر چه به منبع نور نزديك شود و در آن نزديكي بماند خود نور مي شود و اين حالات نفساني و روحاني حاصل نمي گردد مگر به واسطه تكرار.

چنانچه شخص لوح دل را هر شب و هر روز به مطالعه بنشيند و رفتار و سكنات خود را مورد بررسي قرار دهد و خطوط اضافه و كج را تا تثبيت نشده است از لوح دل پاك كند تا در روز قيامت كه طبق آيه 13 و 14 سوره اسراء مي فرمايد "هر شخص را لازم ساخته ايم عمل او را از خير و شر در گردن او مانند طوق كه از او جدا نمي شود و در روز قيامت كتابي را كه اعمال او در آن ثبت است براي او بيرون مي آوريم در حالي كه گشاده باشد و بر او عرضه مي شود آنگاه به او گفته مي شود: بخوان نامه عمل خود را، و تو خود براي محاسبه كافي هستي" و اينجاست كه افرادي كه هر شب و هر روز و هر سحر به مطالعه لوح دل پرداخته اند چندان غافلگير نخواهند شد و با آن لوح آشنايي دارند و كجي و راستي هاي آنرا مي دانند و به سرعت به محاسبه خويش مي پردازند و كمترين زمان را در صف محشر خواهند ماند و چنانچه توفيق استغفار داشته اند كه خداوند كريم دو بار محاسبه نخواهد كرد پس مي گويد برويد شما قبلا حساب كرده ايد و در اينجا من به ياد سخن حضرت رسول مي افتم كه به حساب خود برسيد قبل از آنكه به حساب شما رسيدگي نمايند

چنانچه شخص به حساب خود نرسد و لوح دل را به حال خود رها كند در آن حالت است كه به علت اعمال خواسته و نا خواسته لوح او دچار نقوشي نا آشنا مي گردد و پس از مدتي تثبيت مي شود و در جهل مركب آنچنان فرو مي رود كه ديگر هيچ نمي فهمد و به همين لحاظ است كه آموزش در خردسالان بسيار آسان تر از افراد مسن است به لحاظ سفيد بودن لوح دل.

بر گرفته از كتاب شريف معراج السعاده صفحه 45